Cảnh sát có quyền "trưng dụng" tài sản của người dân?

Cảnh sát có quyền "trưng dụng" tài sản của người dân? được Ông Nguyễn Việt Khoa – Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đăng trên báo Tuổi Trẻ  ngày 31 tháng 1 năm 2016 với những nhận định sắc bén phù hợp với cơ chế, chính sách và tình hình hiện tại.

Cảnh sát có quyền "trưng dụng" tài sải của người dân?

Những này vừa qua đã có những ý kiến trái chiều về Thông tư 01/2016/TT-BCA của Bộ Công An (có hiệu lực từ ngày 15-2) cho phép cảnh sát giao thông (CSGT) được trưng dụng các loại phương tiện giao thông, phương tiện thông tin liên lạc; các phương tiện, thiết bị kỹ thuật khác của cơ quan, tổ chức, cá nhân và người điều khiển; sử dụng các phương tiện, thiết bị. Điều đáng nói ở đây chính là Thông tư làm trái với Luật, không phù hợp với tình hình thực tế. Sau đây là những phân tích của Nguyễn Việt Khoa – Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh với những nhận định sắc bén phù hợp với cơ chế, chính sách và tình hình hiện tại.

Thông tư  “trưng dụng của cảnh sát giao thông” trái Luật?

Thực ra, mục đích của việc ban hành Thông tư  “trưng dụng của cảnh sát giao thông” muốn tạo điều kiện thuận lợi cho CSGT trong khi thi hành nhiệm vụ điều tiết giao thông cũng như ngăn cản hành vi vi phạm pháp luật của người đi đường một cách kịp thời khi tình trạng vi phạm này hiện có chiều hướng ngày càng phức tạp. Không biết có ảnh hưởng cho người dân không nhưng lại bảo vệ được đại đa số là cảnh sát giao thông khi thi hành nhiệm vụ như: sự dụng điện thoại di dộng, thiết bị ghi hình quay video, ghi âm nhằm mục đích xấu hay có cự cãi thì “trưng dụng” luôn không nói nhiều.

Mặc khác, đối chiếu với quy định của Hiến pháp, Bộ luật dân sự và đặc biệt là Luật trưng mua, trưng dụng được Quốc hội ban hành năm 2008 thì quy định việc cho CSGT có thẩm quyền trưng dụng tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân như trên là trái luật. Ngoài ra, trong xã hội dân chủ, của dân, do dân, vì dân thì việc làm như vậy là hình ảnh xấu, ảnh hướng đến hình ảnh CSGT, đến ngành và quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Như vậy có thể thấy theo nguyên tắc quy định tại Luật trưng mua, trưng dụng tài sản thì việc trưng dụng tài sản chỉ được áp dụng trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia và điều kiện trưng dụng tài sản chỉ áp dụng khi nhà nước đã áp dụng các biện pháp huy động khác mà vẫn không thể thực hiện được. Vì vậy, trong điều kiện bình thường thì không thể áp dụng các biện pháp trưng dụng tài sản của người khác - đó là chưa tính đến việc giao quyền cho CSGT được trưng dụng là sai thẩm quyền. Không biết có sự nhầm lẫn hay chỉ là “trưng cầu dân ý” và Bộ CA có những nghiên cứu về các bộ Luật hay chưa mà có “Thông tư” như vậy, cần làm rõ để không bị nhầm lẫn, không bị ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người dân.

Hình ảnh được đăng trên Bào Tuổi Trẻ ngày 31/1

Điều 5 Thông tư 01/2016/TT-BCA của Bộ Công An quy định quyền trưng dụng tài sản của CSGT 

Theo Điều 24 của Luật trưng mua, trưng dụng tài sản thì chỉ có những người sau mới có quyền trưng dụng tài sản: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ Trưởng Bộ Công thương, Bộ trưởng Bộ giao thông - vận tải, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ trưởng Y tế và Chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh. 

Luật cũng quy định các chủ thể trên không được ủy quyền cho người khác để quyết định trung dụng tài sản, nghĩa là kể cả thứ trưởng hoặc Phó chủ tịch tỉnh cũng không có quyền ra quyết định trưng dụng tài sản. Rõ ràng Luật đã quy định như vậy nhưng văn bản dưới Luật ở đây là “Thông tư “ của Bộ Công An lại làm trái Luật, trái với quy định của Hiến pháp ban hành.

Cần bãi bỏ ngay thông tư  “Quyền trưng dụng tài sản của CSGT” vi phạm

Quyền sở hữu, sử dụng tài sản của người dân và tổ chức được nhà nước tôn trọng và bảo vệ theo hiến pháp và pháp luật. Với việc giao quyền một cách tự tiện cho CSGT trong việc trưng dụng tài sản trên phần nào thể hiện sự dễ dãi trong việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật của Bộ công an, chỉ vì mục đích muốn tạo thuận lợi cho ngành mình quản lý, nhưng lại không quan tâm đến quyền lợi của người dân. Một cơ quan bảo vệ người dân là Bộ Công An lại có những “Lệ Làng” như vậy thì làm sao người dân yên tâm sống cho một đất nước dân chủ như vậy.

Bên cạnh đó, Trưng dụng tài sản là một hoạt động ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân nên khi ban hành thông tư này, đáng ra Bộ Công an cần phải thành lập hội đồng tư vấn thẩm định có sự tham gia đánh giá của các chuyên gia, nhà khoa học.

Tại điều 102 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 quy định: Đối với thông tư có quy định ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, lợi ích của người dân, doanh nghiệp, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực hoặc do tổ chức pháp chế chủ trì soạn thảo thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thành lập hội đồng tư vấn thẩm định có sự tham gia của cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan, các chuyên gia, nhà khoa học”.

Trong trường hợp này, có thể thấy tổ pháp chế của Bộ công an chưa làm tốt trách nhiệm trong việc đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp của thông tư vừa được ban hành.

Để tránh áp dụng một số quy định trái luật của thông tư này vào cuộc sống thì Bộ trưởng Bộ Công an - theo thẩm quyền quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật cần ra quyết định bãi bỏ quy định này.

Bộ tư pháp cũng có thể căn cứ vào quyền hạn của mình trong việc kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật để trình Thủ tướng Chính phủ ra quyết định bãi bỏ, đình chỉ thi hành một phần hoặc toàn bộ quy định của Thông tư trái luật này.

 Tin Hay Ho